Pomin nawigacje

CMENTARZE UNICKIE NA TERENIE WOJEWÓDZTWA ZAMOJSKIEGO


      Tereny tworzące województwo zamojskie byty obszarem współistnienia dwóch Kościołów chrześcijańskich: łacińskiego i prawosławnego.[1] Od początku tworzenia się pierwszych struktur kościelnych obok parafii prawosławnych występowały parafie rzymskokatolickie. W 1596 r. prawosławna diecezja chełmska przystąpiła do unii z Kościołem katolickim. Sto lat później (1691 r.) unię przyjęła także przemyska diecezja prawosławna.[2] Na bazie dawnych parafii prawosławnych zaczęły powstawać parafie greckokatolickie, które funkcjonowały do XIX wieku. Te, które znalazły się podczas zaborów pod wpływami carskiej Rosji, likwidowane były systematycznie w wieku XIX, aż do 1875 r., kiedy to rozwiązano ostatnią, greckokatolicką diecezję chełmską. Miejsce Kościoła unickiego zajęła Cerkiew prawosławna. Wydany w 1905 r. dla diecezji lubelskiej ukaz tolerancyjny cara Mikołaja II dał wprawdzie unitom wolność porzucenia prawosławia na rzecz katolicyzmu, ale w jego rzymskiej formie.[3] Kościoła greckokatolickiego już nie reaktywowano. Z ukazu carskiego skorzystało wówczas w granicach diecezji chełmskiej ok. 150 tyś. unitów.[4] Podejmowane przez Kościół katolicki w okresie międzywojennym próby tworzenia parafii neounickich także nie odniosły zbyt dużego skutku. Powstałe wówczas parafie w Horodle (1932 r.), Grabowcu (1937 r.), Gołębiu, (d. Hołubiu) gm. Dołhobyczów (1938 r.) uległy rozwiązaniu w czasie II wojny światowej.[5] Parafie greckokatolickie diecezji przemyskiej, która znalazła się w zaborze austriackim, przetrwały do końca 1947 r., kiedy to uległy likwidacji wskutek akcji przesiedleńczej ludności ukraińskiej. Przez lata powojenne obrządek greckokatolicki istniał formalnie, choć nie istniały jego struktury kościelne. W 1991 r. Jan Paweł II odnowił przemyską diecezję obrządku greckokatolickiego (zwanego też obrządkiem bizantyńsko-ukraińskim), mianując ordynariusza.[6] Obecnie na terenie województwa zamojskiego działa 150 parafii rzymskokatolickich, 3 parafie prawosławne (Hrubieszów, Tarnogród, Zamość), a cerkwią w Hrebennem gm. Lubycza Królewska administruje parafia obrządku bizantyńsko-ukraińskiego w Przemyślu. Ze świątyni tej korzysta równocześnie rzymskokatolicka parafia w Siedliskach.
      Nierozerwalnie ze świątyniami wiąże się występowanie cmentarzy grzebalnych. Nieliczne są przypadki, aby miejscowość, gdzie znajduje się świątynia, nie posiadała cmentarza lub cmentarz funkcjonował bez świątyni. Stąd cmentarze dzieliły losy parafii i użytkowane były z reguły tak, jak kościoły i cerkwie. Spośród 464 cmentarzy występujących w województwie zamojskim, 187 użytkowali grekokatolicy. Cmentarzy, które użytkowane były tylko przez unitów, jest zaledwie 23 (ta niewielka liczba potwierdza historię tych ziem i zmienne losy Kościoła greckokatolickiego). Zlokalizowane są przede wszystkim w dawnej diecezji przemyskiej (w gminach Dołhobyczów, Lubycza Królewska i Ulhówek). Wyjątek stanowią cmentarze w Potoczku gm. Adamów, Klątwach gm. Tyszowce i Prehoryłem gm. Mircze, które zachowały się, mimo że istniały w tych miejscowościach, będące ich kontynuacją cmentarze nowe. Na terenie dawnej diecezji przemyskiej znajdują się także cmentarze (14) zakładane przy parafiach greckokatolickich, które po II wojnie światowej przejęli rzymskokatolicy. Podobnie użytkowane były trzy cmentarze d. diecezji chełmskiej (Gdeszyn gm. Miaczyn, Mircze, Luchów Górny gm. Tarnogród), będące w posiadaniu rzymskokatolików od czasu odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. Siedem cmentarzy (Sulimów i Zniatyn gm. Dołhobyczów, Machnówek gm. Ulhówek, Betżec, Dzierążnia i Krynice gm. Krynice oraz Tarnogród), ob. rzymskokatolickich, użytkowali wcześniej, równocześnie, greko- i rzymskokatolicy. Wg relacji zebranych od miejscowej ludności na sześciu cmentarzach w gm. Lubycza Królewska odbywają się obecnie pochówki zarówno greko- jak i rzymsko-katolickie (Hrebenne, 2 cmentarze w Kniaziach dawnej Lubyczy Kameralnej, Siedliska, 2 cmentarze w Żurawcach). Na terenach dawnej chełmskiej diecezji unickiej znajduje się 69 cmentarzy, które zakładane były przy parafiach greckokatolickich, a po 1875 r. przejęte zostały przez prawosławnych. Wyjątek stanowią Babice gm. Obsza i Potok Górny (l842 r.).[7] Dość liczną grupę (24) tworzą cmentarze zakładane dla unitów, następnie użytkowane przez prawosławnych, a obecnie przez rzymskokatolików. Najwięcej z nich przejęły nowe parafie łacińskie utworzone po 1918 r. (Tuczępy gm. Grabowiec, Szpikołosy gm. Hrubieszów, Księżpol i Majdan Stary gm. Księżpol, Horyszów Ruski, Miaczyn i Zawałów gm. Miaczyn, Grodysławice gm. Rachanie, Horyszów Polski gm. Sitno, Majdan Sopocki gm. Susiec, Tarnawatka, Zulice gm. Telatyn, Tereszpol, Podhorce gm. Tomaszów Lubelski, Sahryń gm. Werbkowice, Lipsko Polesie gm. Zamość, Topólcza i Kosobudy gm. Zwierzyniec), dwa przejęte zostały po II wojnie światowej (Cześniki gm. Sitno i Honiatycze gm. Werbkowice), w latach 70-tych Świdniki gm. Miaczyn, w latach 80-tych Dziekanów gm. Hrubieszów, w latach 90-tych Szarowola gm. Tomaszów Lub. Dwa cmentarze (Hrubieszów i Tarnogród) są obecnie rzymskokatolickie i prawosławne, dawniej były także greckokatolickie. Na dwunastu nekropoliach administrowanych przez parafie rzymskokatolickie i z myślą o nich założonych chowano także grekokatolików, a następnie prawosławnych, w odrębnych kwaterach. Cmentarze dla wszystkich chrześcijan występowały z reguły w miastach (Zamość, Tomaszów, Szczebrze-szyn, Tyszowce, Turobin, Tarnogród, Skierbieszów, Łaszczów-Czerkasy, Hrubieszów, Horodło, Grabo-wiec). Wyjątek stanowią wiejskie cmentarzyki w Mo-niatyczach gm. Hrubieszów, Chodywańcach gm. Jarczów, Nabrożu gm. Łaszczów. Dwadzieścia cmentarzy przy świątyniach było dawniej grzebalnymi. Na czterech z nich (Dołhobyczów, Dziekanów gm. Hrubieszów, Złojec gm. Nielisz, Peresołowice gm. Werbkowice) cerkwie nie zachowamy się. W Podhorcach gm. Werbkowice, Wieprzowie gm. Tomaszów Lubelski, Werechaniach gm. Rachanie, Hulczu gm. Dothobyczów, w miejscu dawnej cerkwi stoją obecnie kościoły rzymskokatolickie, wybudowane po II wojnie. Pozostałości cmentarzy grzebalnych są wokół dawnych cerkwi, obecnie kościołów rzymskokatolickich, w Snia-tyczach gm. Komarów, Majdanie Starym gm. Księż-pol, Świdnikach gm. Miączyn, Modryniu gm. Mircze, Babicach gm. Łukowa, Perespie gm. Tyszowce, Hrubieszowie, Horodle, Liskach i Budyninie gm. Dołhoby-czów, Hrebennem gm. Lubycza Królewska [8] oraz nieużytkowanych dla celów kultowych cerkwi w Szcze-brzeszynie, Mycowie gm. Dołhobyczów i Bełżcu.
      Zgodnie z panującym zwyczajem pierwsze cmentarze grzebalne lokowane były w sąsiedztwie świątyń. W 1763 r. wyszły we Francji przepisy sanitarne nakazujące zakładanie cmentarzy poza zabudową. [9] Miało to związek z licznymi epidemiami, które dziesiątkowały ludność. Na tereny polskie przepisy te dotarty, w zależności od zaboru, w końcu XVIII lub na pocz. XIX w. Stosowane były z opóźnieniami, przestrzegane wcześniej w miastach. O zakładaniu wiejskich cmentarzy decydowały uwarunkowania miejscowe i lokowano je poza zabudową zwykle po zapełnieniu się cmentarzy istniejących. Dopiero około połowy XIX wieku wszystkie nowe cmentarze urządzano w myśl nowych przepisów sanitarnych. Wiele trudności nastręcza ustalenie czasu zakładania cmentarzy. Brak danych źródłowych, bądź trudny do nich dostęp uniemożliwiają precyzyjne określenie tych dat. Podawane są w przybliżeniu, w oparciu o analizę informacji o parafiach i świątyniach. Najstarsze cmentarze grzebalne zakładane dla grekokatolików pochodzą z końca XVI w. Są to prawdopodobnie cmentarze przy cerkwiach w Szczebrzeszynie, Mycowie gm. Dołhobyczów, Sniatyczach gm. Komarów oraz zachowany szczątkowo cmentarz w Ztojcu gm. Nielisz. Na XVII w. datować można przycerkiewne cmentarze w Hrebennem gm. Lubycza Królewska, Babicach gm. Obsza i Perespie gm. Tyszowce oraz parafialny cmentarz w Gdeszynie gm. Miączyn. Wyżej wymienione cmentarze nie posiadają oczywiście nagrobków XVI ani XVII-wiecznych, ponieważ trwałość oznakowania miejsc pochówków w tym czasie była niewielka. Pisząc o najstarszych cmentarzach mam na myśli tradycję ich lokowania w danym miejscu. Z wieku XVIII pochodzą cmentarze w Bełżcu, Dołhobyczowie, Horoszczycach i Liskach gm. Dołhobyczów, Grabowcu, po dwa cmentarze w Horodle i Hrubieszowie, Dziekanowie i Gródku gm. Hrubieszów, Wierszczycy gm. Jarczów, Korchowie i Majdanie Starym gm. Księżpol, dwa cmentarze w Kniaziach, cmentarz w Korniach, Nowosiół kach Przednich, Siedliskach i Teniatyskach - wszystkie z gm. Lubycza Królewska, w Hopkiem, Muratynie i Zimnie gm. Łaszczów, cmentarz przy cerkwi w Mo-dryniu, Prehoryłem, Radostowie i Szychowicach gm. Mircze, Obszy i Zamchu gm. Obsza, Werechaniach gm. Rachanie, Szczebrzeszynie, Turobinie, Tarnogrodzie, w Hubinku, Oserdowie i Wasylowie gm. Ulhówek, Peresołowicach, Podhorcach i Sahryniu gm. Werbko-wice. W pierwszych latach XIX wieku założono cmentarze w Potoczku gm. Adamów, Krynicach, Kniaziach i Żurawcach gm. Lubycza Królewska, Luchowie Górnym gm. Tarnogród, Dyniskach i Szczepiatynie gm. Ulhówek. Cmentarze pozostałe pochodzą także z wieku XIX. W większości zakładano je w trzech pierwszych ćwierciach stulecia.
      W miarę upływającego czasu cmentarze zapełniają się i są zastępowane nowymi. Po jednych ginie wszelki ślad, o innych wiemy zaledwie, gdzie były zlokalizowane. Nie zachowały się również wszystkie cmentarze greckokatolickie. Na części stoją obecnie świątynie, a tereny wokół nich użytkuje się jako cmentarze przykościelne (Biłgoraj -przy kościele św. Jerzego, Biszcza, Kopyłów gm. Horodło, Zubowice gm. Komarów, Machnów gm. Lubycza Królewska, Grodysławice gm. Rachanie, Łosiniec gm. Susiec, Podhorce gm. Tomaszów Lub., Nieledew gm. Trzeszczany, Dyniska i Korczmin gm. Ulhówek, Hostynne i Terebiń gm. Werbkowice). Inne, po latach nieużytkowania zmieniły swe przeznaczenie, zgodnie z obowiązującym prawem. Cmentarze greckokatolickie znajdowały się w Kościa-szynie gm. Dołhobyczów - przy dzwonnicy, obecnie nieużytek, Tuczępach gm. Grabowiec - w miejscu ob. zabudowy parafialnej, Hrebennem gm. Horodło - na południowo - wschodnim krańcu wsi, Łuszkowie gm. Horodło - w północnej części wsi, Jurowie gm. Jarczów - przy kamiennym krzyżu w centrum wsi, obecnie zagrody, Księżpolu - na północny - zachód od kościoła, obecnie nieużytek przy figurze, Kolonii Pieniany gm. Łaszczów - we wsi, gdzie stała dawna cerkiew, Chmielku gm. Łukowa - teren przy figurze, sąsiadujący z cmentarzem kościelnym, Mirczu - między cmentarzem kościelnym, a drogą hrubieszowską, Tarnawat-ce - na zachód od kościoła przy drodze przez wieś, obecnie nieużytek. Różańcu gm. Tarnogród - na zachód od cmentarza obrządków wschodnich, obecnie nieużytek ze starodrzewem, Posadowię gm. Telatyn -w sąsiedztwie kościoła, Tereszpolu - na uroczysku zwanym "Cerkwisko," Przeorsku gm. Tomaszów Lubelski - w sąsiedztwie starej szkoły, Jarosławcu gm. Uchanie - w centrum wsi, przy drewnianym krzyżu, Rzeczycy gm. Ulhówek - na terenie PGR-u, obecnie nieużytek i ogródek jordanowski, Ułhówku - na krańcu wsi przy figurze. Cmentarze unickie były także w Niemirówku gm. Krynice i Orłowie gm. Izbica. Nie jest mi jednak znana ich lokalizacja.
      Spośród 187 cmentarzy greckokatolickich 111 jest nieużytkowanych, zaś na 76 odbywają się pochówki. W zdecydowanej większości są one rzymskokatolickie i przez lata zdominowały cmentarze. Zaledwie na kilku chowa się obecnie grekokatolików (Hrebenne, Kniazie - 2 cmentarze, Kornie, Mosty Małe, Siedliska, Tenia-tyska, Wierzbica, Żurawce - 2 cmentarze - wszystkie w gm. Lubycza Królewska), którzy często należą do miejscowego Kościoła rzymskokatolickiego, jednak w swej ostatniej woli utożsamiają się z obrządkiem wschodnim.
      Przed przystąpieniem do opisu cmentarzy unickich wspomnieć należy, że Kościół greckokatolicki tworzyli przede wszystkim chłopi.[10] Zamojskie cmentarze greckokatolickie są w większości niewielkie, jednoprzestrzenne (bez podziałów na kwatery), z grobami lokowanymi w rzędach i nagrobkami kierowanymi na wschód. Zachowane nagrobki pochodzą z ośrodków kamieniarskich w Bruśnie Starym i Józefowie Ordy-nackim. Mają ludowy charakter i łacińskie krzyże. Na cmentarzach dawnej diecezji przemyskiej (w Galicji) występują nagrobki bruśnieńskie. Najstarsze z nich to krzyże stylizowane na maltańskie (XVIII/XIX w.), umieszczane bezpośrednio w ziemi, bądź mocowane w podstawach czworokątnych lub kolistych. Niektóre dekorowane były rytymi krzyżami i zaopatrywane w inskrypcje umieszczane na całej powierzchni. Zarówno dekoracje, jak i inskrypcje rzadko dotrwały do naszych czasów. Uległy zatarciu wskutek działania warunków atmosferycznych. Krzyże mają różną wysokość, co z pewnością świadczy o zamożności tych, którym były poświęcone. Najwięcej jest nagrobków niskich, 0,5 metrowych, ale najwyższe sięgają 1,5 m. (cmentarz stary w Kniaziach, d. Lubyczy Kniaziach). W l poł. XIX w. pojawiły się krzyże z półwypukłymi rzeźbami Chrystusa, o ramionach dekorowanych listwami i zakończonych trójhstnie. Około połowy XIX w nastaje krzyż o rozszerzonej dołem belce pionowej, stanowiącej rodzaj tablicy inskrypcyjneJ. Od 4 ćwierci XIX w. występują niewielkie krzyże umieszczane na słupach. Krzyże dekorowane są półwypukłymi rzeźbami Chrystusa i dwóch Marii oraz trójlistnie zakończonymi ramionami. Słup od krzyża oddziela pozioma płyta zdobiona wolutami, trójkątnymi frontonami i gzymsamr. Obok nagrobków krzyżowych w końcu XIX w pojawiają się nagrobne figury aniołków i Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej. W wieku XX miejsce słupa zajmuje niższy i szerszy postument. Niezwykle rzadko występuje żeliwny krzyż na prostym kamiennym postumencie. Na unickich cmentarzach województwa zamojskiego zachowało się około 3 tysięcy nagrobków bruśnieńskich. Liczba ta nie jest dokładna. Uwzględnia nagrobki niekompletne; zachowane szczątkowo. Podczas inwentaryzacji nie liczono natomiast nagrobków przykrytych ziemią. Nieco inaczej wyglądają kamienie nagrobne na cmentarzach greckokatolickich dawnej diecezji chełmskiej, gdzie działa józefowski ośrodek kamieniarski. Są to proste krzyże na prostopadłościennych postumentach, przykrytych poziomymi płytami, zdobionymi wielostopniowymi gzymsami. W 2 poł. XIX w na płytach pojawiają się trójkątne frontony oraz akroteriony. Nagrobków unickich zachowało się tu mniej (ok. 500), co ma niewątpliwie związek z przejęciem cmentarzy przez parafie innego obrządku już w XIX wieku. Najlepiej zachowane są cmentarze unickie w Wierzbicy (450 nagrobków) i Żurawcach -cmentarz w sąsiedztwie cerkwi (314 nagrobków) gm. Lubycza Królewska. Ten ostatni poddany został renowacji (1989 r.), w ramach której studenci Warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych wykonali konserwację nagrobków.
      Obok powszechnie występujących nagrobków krzyżowych, na cmentarzach unickich spotyka się nagrobki wyróżniające się z otoczenia, wykonane w dobrych warsztatach kamieniarskich. Na starym cmentarzu w Teniatyskach znajduje się rzeźba figuralna przedstawiająca krzyż, pod którym stoi kobieta z dwojgiem dzieci. Całość umieszczona na wydłużonym postumencie. Nagrobek należy do Karoliny z Lubańskich Woronieckiej, zm. w 1838 r. Niewykluczone, że pochodzi z kręgu warsztatu rzeźbiarza lwowskiego Pawła Eutela (1804 - 1889), który wykonał wiele prac na Cmentarz Łyczakowski.[11] W 1988 r. studenci warszawskiej ASP wykonali konserwację nagrobka. Na grobie Jana Węgleńskiego w Miączynie (zn.. 1835 r.) stoi monumentalny krzyż kamienny na postumencie, całość o wysokości 5,6 m. i rozpiętości ramion 1,85 m.[12] Ramiona krzyża zakończone są kulami. Na postumencie płyta z wielostopniowym gzymsem uskokowym zdobionym kimationem jońskim oraz żeliwne czaszki i piszczele. W Motodiatyczach i Sahryniu znajdują się dwa krzyże kamienne o wysokości 6,2 m. i rozpiętości ramion 1,08 m.[13] Są one umieszczone na postumentach prostopadłościennych i oddzielone od nich poziomymi płytami z wielostopniowymi gzymsami uskokowymi. Ramiona krzyży półkoliście zamknięte i rozszerzone ku końcom, co sprawia że stylizowane są na maltańskie. Obydwa stoją na grobach Laurysiewiczów. Powstały po 1856r. Z rodziną Laurysiewiczów wiąże się nagrobek w Do-bromierzycach. Poświęcony jest Mikołajowi zm. w 1854 r. Przedstawia krzyż na postumencie w typie cippusa. Postument przykrywa płyta z akroterionami. Pod krzyżem niewielki cokolik zdobiony żłobkowaniem. Podobne żłobkowanie i listwy na zakończeniu ramion krzyża. Na cmentarzu w Wierzbicyjest nagrobek figuralny, przedstawiający krzyż przy którym klęczy niewiasta. Niewiasta ubrana w powłóczyste szaty. Na plecy opadają jej włosy. Z drugiej strony krzyża urna przykryta rodzajem materii związanej w dekoracyjny guz. Ramiona krzyża zakończone ozdobnymi listwami i kulami stylizowanymi na rozkwitające pąki kwiatowe, a także dekorowane płaskorzeźbą Matki Bożej z Dzieciątkiem w medalionie i liśćmi akantu. Przedstawiona symbolika sugeruje, że f rób kryje tragedię matki po stracie dziecka. Nagrobek posiada duże walory artystyczne. Być może pochodzi ze lwowskich warsztatów kamieniarskich. W Poturzynie, na nieczynnym cmentarzu obrządków wschodnich, znajduje się kamienna rzeźba wykonana przez warszawskiego rzeźbiarza Konstantego Hegla. Przedstawia ona postać Chrystusa naturalnej wielkości, z uniesioną do błogosławieństwa ręką. Stoi na wysokim postumencie, gdzie widnieją cytaty z Ewangelii św. Mateusza i Objawień św. Jana. Wykonana została w 1842 r. na zamówienie Balickiego, dziedzica Potu-rzyna. Pierwotnie stała w poturzyńskim parku. W 1862 r. (data na postumencie), z nie znanych powodów przeniesiono ją na cmentarz. W 1993 r. K. Grodzicka przeprowadziła konserwację rzeźby. Trzy monumentalne krzyże (ok. 3,5 m. wysokie) występują na cmentarzu w Chmielku (dwa z nich przewrócił wiatr). Są to krzyże łacińskie, pochodzą z k. XIX w. Należy przypuszczać, że ustawiono je na grobach unitów. Przy kościele w Machnówku stoi kamienna rzeźba Aleksandra Zagórskiego (1871 - 1944), rzeźbiarza lwowskiego, mającego swoje prace na Cmentarzu Łyczakowskim.[14] Przedstawia naturalnej wielkości postać kobiety opartej o głaz. Kobieta ubrana jest w ludowy, świąteczny strój ukraiński. Rzeźba niezwykle realistyczna, posiada wiele szczegółów, wręcz fotograficznych. Wykonana została na grób Olgi Krawczuk zm. 1931 r., do Oserdowa. W 1993 r., z uwagi na zagrożenie kradzieżą, przeniesiono ją na cmentarz przykościelny w Machnówku. R. Kozak w 1994 r. wykonał konserwację rzeźby Zagórskiego.
      Wymienione, wyróżniające się pomniki nagrobne rzadko stały na grobach przeciętnych śmiertelników. Z reguły należały do dziedziców okolicznych dóbr, którzy przez szacunek do miejscowej ludności, mimo trwania w innej wierze wyrażali wolę pochówku na swoim terenie. Dowodem na to jest postać Jana Węgleńskiego, ministra skarbu w rządzie Księstwa Warszawskiego, a następnie Królestwa Polskiego. Węgleński "Ceniąc cnotę chłopka / polskiego / żądał aby ciało w pośród / wieyskiegojego włości / smentarza spoczywało," o czym mówi inskrypcja nagrobna. Innym dowodem świadczącym o szacunku do wiary ludu są liczne fundacje cerkiewne szlachty w jej dobrach. Ordynaci Zamoyscy ufundowali dwie cerkwie unickie w Księżpolu (1679 r., 1858 r.). Konstanty Zamoyski wystawił cerkiew w Zamchu (1842 r.). Rodzina Zamoyskich w 1793 r. fundowała drewnianą cerkiew w Łosińcu oraz w 1835 r. cerkiew w Majdanie Sopockim. Staraniem Krzyżanowskich i Ignacego Majewskiego w 1872 r. wybudowano drewnianą cerkiew w Liskach gm. Dołhobyczów, przy której pochowano fundatorów. Na cmentarzach w Dziekanowie miejsce spoczynku znalazła rodzina Grotthusów - dziedzicznych prezesów Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego. W Gródku gm. Hrubieszów drewnianą cerkiew wystawił w 1801 r. Krystian Gródecki. Na cmentarzu spoczywa rodzina Gródeckich. Istniejącą do dziś drewnianą cerkiew w Śniatyczach ufundował w 1838 r. hrabia Antoni Załuski. Dziedziczka Sielca Makomaska wybudowała w 1828 r. niewielką cerkiewkę w Dzierążni. Na dawnym cmentarzu cerkiewnym w Wierzbicy gm. Lubycza Królewska, stoi murowana kaplica grobowa Lityńskich (1860 r.), właścicieli okolicznych dóbr. Cerkiew murowaną w Świdnikach w 1818 r. ufundował Stanisław Antoni Batowski, miejscowy dziedzic. Kamienny nagrobek fundatora i jego żony Katarzyny z Jankowskich znajduje się na cerkiewnym cmentarzu. Rulikowscy budowali murowaną cerkiew w Mirczu (1814 r.). Na miejscowym cmentarzu unickim stoi ich grobowiec. Dawną cerkiew unicką w Modryniu, w 1740 r. wybudowała Rozalia Wilga, siostra starosty grabowieckiego, właściciela Modrynia - i kazała pochować się przed jej głównymi drzwiami. W Szychowicach Antoni Leszczyński fundował nieistniejącą dziś cerkiew parafialną (1767 r.). Dziedziczka dóbr w Rachaniach, Grodysławicach i Michałowie - Anna Rost-kowska - w 1744 r. wybudowała dla Rachań drewniany kościółek, który w 1787 r. przeniesiono do Grodysławic, gdzie służył jako świątynia grekokatolikom. Istniejącą do dziś murowaną cerkiew w Nowosiółkach gm. Telatyn ufundował w 1800 r. Edward Rastawiecki. W jej podziemiach znajdują się krypty grobowe rodziny Rastawieckich. Dziedzice Posdowa - Horchowie, wybudowali ostatnią w tej miejscowości cerkiew murowaną(1824- 1826). W 1848 r. grekokatolicy rozpoczęli budowę cerkwi w Czartowcu, którą ufundował Ludwik Rakowski. Staraniem Rafała Horodyńskiego, starosty pasierbowskiego, wybudowano w latach 1807 - 1827 cerkiew unicką w Perespie. W 1 poł. XVIII wieku Michał Józef Sapieha, pisarz polny litewski był fundatorem greckokatolickiej świątyni w Hostynnem. Podobnych przykładów jest z pewnością dużo więcej.
      W miejscu tym napisać trzeba także o związanej z terenem województwa zamojskiego rodzinie Laurysiewiczów, z której wywodzi się kilku znanych duchownych greckokatolickich. Na cmentarzu w Dobromierzycach znajduje się grób Mikołaja Laurysiewicza (zm. 1854 r.), kanonika katedry unickiej w Chełmie. Mikołaj Laurysiewicz i Katarzyna z Luceńskich byli rodzicami Leona, urodzonego w Peresołowicach w 1798 r., późniejszego księdza greckokatolickiego, profesora i rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, zmarłego w Krakowie w 1854 r. i pochowanego na Cmentarzu Rakowickim.[15] W Sahryniu pochowany jest Platon Laurysiewicz (1810 - 1856), administrator parafii unickich w Mołodiatyczach i Sahryniu, który jako dwudziestojedno letni ksiądz walczył o wolność Polski w Powstaniu Listopadowym. Syn Platona i Domicelli z Koś-ciakiewiczów- Marek Stanisław Laurysiewicz, bazylianin o imieniu zakonnym Stefan, był także wielkim patriotą, który aktywnie uczestniczył w ruchu niepodległościowym. W rocznicę Powstania Listopadowego (1861 r.) zorganizował słynną manifestację w Horodle. Brał udział w podobnych manifestacjach w Warszawie, Lublinie, Chełmie i Hrubieszowie. Tuż przed wybuchem Powstania Styczniowego musiał uchodzić do Galicji, gdzie mianowano go Komisarzem Rządu Narodowego, a jednocześnie administratorem parafii unickiej. Zmarł w wieku 32 lat w Krakowie, gdzie został pochowany.[16] Na wygnaniu, za obronę Kościoła greckokatolickiego zmarł we Lwowie (1876) ksiądz Antoni Laurysiewicz z Telatyna.[17]

PRZYPISY:

  1. Janeczek A., Osadnictwo pogranicza polsko - ruskiego Województwo bełskie od schyłku XIV do początku XVII wieku. Warszawa 1993, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, d. Instytut Historii Kultury Materialnej PAN, s 35
  2. W miejscu tym pragnę sprostować informacje zawarte w mojej publikacji "Cmentarze województwa zamojskiego" PSOZ Zamość 1994, gdzie szablonowo i błędnie podana została data " 1596" jako przejście Cerkwi prawosławnej na obrządek greckokatolicki, także dla parafii d. diecezji przemyskiej (parafie w ob. gminach: Dołhobyczów, Lubycza Królewska, Ulhówek).
  3. Kotbuk W , Unia kościelna w Królestwie Polskim w XIX wieku. [w-] Polska - Ukraina 1000 lat sąsiedztwa, t. 2, Przemyśl 1994, Południowo - Wschodni Instytut Naukowy w Przemyślu, s. 139
  4. Stępień S , Nowa unia kościelna. Obrządek bizantyńsko -słowiański., [w] Polska - Ukraina 1000 lat sąsiedztwa, t. 2, s. 143
  5. j. w.,s 168
  6. Stępień S.. Represje wobec Kościoła greckokatolickiego w Europie Środkowo - Wschodniej po II wojnie światowej, [w] Polska - Ukraina 1000 lat sąsiedztwa, t. 2 s 226 - 227
  7. Kołbuk W., dz. cyt., s. 134
  8. W publikacji "Cmentarze woj. Zamojskiego" nie wymieniłam cmentarzy przy cerkwiach w Budyninie i Hrebennem gm. Lubycza Królewska, mimo że występują na nich nagrobki.
  9. Spiss A., Cmentarze jako element pejzażu kulturowego, [w:] Oswoić śmierć. Roczniki Muzeum Etnograficznego w Krakowie, t. XI, s. 90, Kraków 1994
  10. Śliwa T., Kościół greckokatolicki w latach 1696 - 1764, [w:] Historia kościoła w Polsce, t. l do roku 1764, cz. 2 od roku 1506. Pallotinum Poznań - Warszawa 1974.: Fenczak A. S., Kościół greckokatolicki w Polsce do roku 1772 jako dzieło swojej epoki (w poszukiwaniu szerszych perspektyw badawczych), [w:] Polska -Ukraina 1000 lat sąsiedztwa, t. 2, s. 101
  11. Analogie u Niciei S-, [w:] Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786 - 1986. Ossolineum 1988, s. 84 - 116
  12. Orłowski S., Krzyże giganty, [w:] Spotkania z zabytkami, 5/1993 s. 28
  13. j. w, s. 29
  14. Nicieja S., Cmentarz Łyczakowski..., s. 191 - 196
  15. Dudkowa R., Laurysiewicz L., Polski Słownik Biograficzny, t. XVI/ 4 z 1971. Ossolineum 1971, S. 580 - 581
  16. Bender R., Laurysiewicz M. S., [w:] PSB. t. XVI/4 z 1971, s. 581 -582; Wiatrowski A., Z pamiętnika opornego unity, [w:] Biuletyn Towarzystwa Regionalnego Hrubieszowskiego, 28: 1991 nr 2, s. 13
  17. Pruszkowski J., Martyrologium czyli męczeństwo unii świętej na Podlasiu, cz. I i II, Lublin 1905 - 1917, s. 49


1. Hrebenne. Cerkiew greckokatolicka z XVIIw., obecnie obrządku bizantyńsko-ukraińskiego użytkowana wspólnie z parafią rzymskokatolicką.



2. Żurawce. Cerkiew greckokatolicka z 1912r., ob. Filia Kościoła rzymskokatolickiego. Na pierwszym planie widoczny fragment cmentarza grzebalnego.



3. Żurawce. Cmentarz rzymskokatolicki i greckokatolicki, d. greckokatolicki. Widok na greckokatolicką część z nagrobkami bruśnieńskim.



4. Żurawce. Cmentarz rzymskokatolicki i greckokatolicki, d. greckokatolicki. Widok na część greckokatolicką.



5. Drewniana cerkiew greckokatolicka z poł. XVIIIw. Wokół cmentarz przycerkiewny, d. także grzebalny. Na pierwszym planie kamienny krzyż bruśnieński z pocz. XIXw.



6. Hrubieszów. Cmentarz przy kościele św. Stanisława, d. przycerkiewny i grzebalny, greckokatolicki. Kamienny krzyż bruśnieński z XVIIIw.



7. Siedliska. Cmentarz rzymskokatolicki i greckokatolicki, d. greckokatolicki. Kamienny krzyż bruśnieński, stylizowany na maltański, z 1836.



8. Kniazie (d. Lubycza Kniazie). Cmentarz greckokatolicki ::stary::. Kamienne krzyże bruśnieńskie wys. Ok. 1,5m (z lewej strony - na grobie T.Chazybel CK Woysk Porucznika, zm. W 1833).



9. Kniazie (d. Lubycza Kniazie). Cmentarz greckokatolicki ::stary::. Kamienny krzyż bruśnieński z rzeźbą Chrystusa, poł. XIXw.



10. Kornie. Cmentarz greckokatolicki. Kamienny krzyż bruśnieńskim z 1885.



11. Wasylów gm. Ulhówek. Cmentarz rzymskokatolicki, d. greckokatolicki. Kamienny nagrobek bruśnieński 1897.



12. Ulhówek. Cmentarz greckokatolicki. Kamienny krzyż bruśnieński z 1882.



13. Kniazie (d. Lubicz Kniazie). Cmentarz greckokatolicki ::nowy::. Kamienna rzeźba nagrobna z przedstawieniem Chrystusa. Warsztaty bruśnieńskie, 1920.



14. Strzyżów. Cmentarz prawosławny, d. greckokatolicki. Kamienny nagrobek H.Palasińskiego, proboszcza Strzyżowa. Warsztaty józefowskie, 1855.



15. Horodło. Cmentarz rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki. Kamienne nagrobki józefowskie z XIX i XXw.



16. Moniatycze. Cmentarz rzymskokatolicki, d. także greckokatolicki. Kamienny nagrobek józefowski z 1871.



17. Masłomęcz. Cmentarz greckokatolicki. Kamienny nagrobek z poł. XIXw.



18. Masłomęcz. Cmentarz greckokatolicki. Kamienny nagrobek z poł. XIXw.



19. Teniatyska. Cmentarz greckokatolicki ::stary::. Nagrobek Karoliny z Lubańskich Woronieckiej, zm. 1838 (prawdopodobnie z warsztatu P.Eutela).



20. Machnówek. Cmentarz przykościelny (d. na cmentarzu przykościelnym w Oserdowie). Kamienny nagrobek O.Krawczuk, autorstwa A.Zagórskiego, 1931.



21. Miączyn. Cmentarz rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki. Kamienny krzyż nagrobny J.Węglańskiego, ministra skarbu Królestwa Polskiego, 1935.



22. Poturzyn. Cmentarz prawosławny, d. greckokatolicki. Kamienna rzeźba Chrystusa, autorstwa K.Hegla, 1842.



WYKAZ CMENTARZY GRECKOKATOLICKICH Z TERENU WOJEWÓDZTWA ZAMOJSKIEGO


GM. ADAMÓW
1. Potoczek - greckokatolicki, nieczynny
2. Suchowola - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
3. Szewnia Dolna - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
GM. BEŁŻEC
4. Bełżec - cmentarz przycerkiewny, d. także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
5. Bełżec - rzymskokatolicki, d. także greckokatolicki, czynny.
GM. BISZCZA
6. Biszcza - prawosławny, d. greckokatolicki, czynny.
GM. DOŁHOBYCZÓW
7. Chłopiatyn - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
8. Dłużniów - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
9. Dołhobyczów - d. cmentarz przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
10. Dołhobyczów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
11. Gołębie (d. Hołubię) - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
12. Horoszczyce - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
13. Hulcze - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
14. Hulcze - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
15. Kościaszyn - rzymskokatolicki, d. g. greckokatolicki, czynny
16. Liski - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
17. Liski - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
18. Liwcze - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
19. Myców - cmentarz przycerkiewny, d. także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
20. Myców - greckokatolicki, nieczynny
21. Przewodów - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
22. Sulimów - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki i rzymskokatolicki, czynny
23. Witków - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
24. Wyżłów - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
25. Żniatyn - rzymskokatolicki, d. także greckokatolicki, czynny.
GM. GRABOWIEC
26. Bereść - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
27. Grabowiec - rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny
28. Tuczępy - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny.
GM. HORODŁO
29. Horodło - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
30. Horodło - rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny
31. Hrebenne - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
32. Kopyłów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
33. Łuszków - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
34. Matcze - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
35. Strzyżów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
M. HRUBIESZÓW
36. cmentarz przy kościele św. Stanisława Kostki, d. przycerkiewny, a także grzebalny, nieczynny
37. cmentarz rzymskokatolicki i prawosławny, d. także greckokatolicki, czynny.
GM. HRUBIESZÓW
38. Czumów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
39. Dziekanów - d. cmentarz przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, zachowany szczątkowo
40. Dziekanów - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
41. Gródek - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
42. Husynne - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
43. Kosmów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
44. Mastomęcz - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
45. Mieniany - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
46. Moniatycze - rzymskokatolicki, d. także greckokatolicki, czynny
47. Moroczyn - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
48. Szpikołosy - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
49. Ubrodowice Kolonia - greckokatolicki, nieczynny.
GM. JARCZÓW
50. Chodywańce - rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny
51. Korhynie-Leliszka - cmentarz obrządku wschodniego zw. "ruskim", nieczynny
52. Nedeżów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
53. Szlatyn - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
54. Wierszczyca - cmentarz przycerkiewny a także grzebalny, prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
GM. KOMARÓW
55. Komarów Wieś - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
56. Śniatycze - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny.
GM. KRYNICE
57. Dzierążnia - rzymskokatolicki, d. także greckokatolicki, czynny
58. Krynice - rzymskokatolicki, d. także greckokatolicki, czynny.
GM. KSIĘŻPOL
59. Korchów - prawosławny, d. greckokatolicki, czynny
60. Korchów - prawosławny, d. greckokatolicki, zachowany szczątkowo
61. Księżpol - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki i prawosławny, czynny
62. Majdan Stary - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
63. Majdan Stary - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny.
GM. LUBYCZA KRÓLEWSKA
64. Hrebenne - cmentarz przykościelny i przycerkiewny, d. przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
65. Hrebenne - rzymskokatolicki i greckokatolicki, czynny
66. Kniazie (d. Lubycza Kameralna) - "stary" greckokatolicki oraz rzymskokatolicki, czynny
67. Kniazie (d. Lubycz Kameralna) - "nowy" greckokatolicki oraz rzymskokatolicki, czynny
68. Kniazie (d. Lubycza Kniazie) - "stary" greckokatolicki, nieczynny
69. Kniazie (d. Lubycza Kniazie) - "nowy" greckokatolicki, nieczynny
70. Komie - greckokatolicki, czynny
71. Machnów Stary - greckokatolicki, nieczynny
72. Mosty Małe - greckokatolicki, czynny
73. Nowosiółki Kardynalskie - greckokatolicki, nieczynny
74. Nowosiółki Przednie - greckokatolicki, nieczynny
75. Siedliska - rzymskokatolicki i greckokatolicki, czynny
76. Teniatyska - "stary" greckokatolicki, nieczynny
77. Teniatyska - "nowy" greckokatolicki, czynny
78. Wierzbica - greckokatolicki, czynny
79. Zurawce - greckokatolicki, ob. także rzymskokatolicki, czynny
80. Zurawce - greckokatolicki, ob. także rzymskokatolicki, czynny.
GM. ŁABUNIE
81. Łabuńki - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
GM. ŁASZCZÓW
82. Hopkie - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
83. Kmiczyn - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
84. Łaszczów-Czerkasy - rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny
85. Muratyn - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
86. Nabróż - rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny
87. Pieniany Kolonia - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
88. Podlodów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
89. Ratyczów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
90. Steniatyn - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
91. Zimno - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
GM. ŁUKOWA
92. Chmielek - prawosławny, d. greckokatolicki, czynny, nieużytkowany.
GM. MIĄCZYN
93. Gdeszyn - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
94. Horyszów Ruski - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
95. Komuchy - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
96. Miączyn - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
97. Świdniki - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
98. Świdniki - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
99. Zawałów - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny.
GM. MIRCZE
100. Lasków - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
101. Miętkie - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
102. Mircze - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
103. Modryń - przykościelny, d. przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
104. Modryń Kolonia - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
105. Prehoryłe - greckokatolicki, nieczynny
106. Radostów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
107. Szychowice - prawosławny, d. greckokatolicki, czynny
108. Wereszyn - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
109. Wiszniów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
GM. NIELISZ
110. Złojec - d. cmentarz przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, zachowany szczątkowo
GM. OBSZA
111. Babice - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
112. Babice - prawosławny, d. greckokatolicki, tzw. "mogiłki," nieczynny
113. Obsza - "stary" prawosławny, d. greckokatolicki, zachowany szczątkowo
114. Obsza - "nowy" prawosławny, . greckokatolicki, nieczynny
115. Zamch - prawosławny, d. greckokatolicki, "na Nawozach," nieczynny
116. Zamch - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
GM. POTOK GÓRNY
117. Lipiny Górne - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
GM. RACHANIE
118. Grody sławice - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
119. Werechanie - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny.
GM. SITNO
120. Cześniki - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
121. Horyszów Polski - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
122. Sitno - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
GM. SKIERBIESZÓW
123. Skierbieszów - rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny.
GM. SUSIEC
124. Łosiniec - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
125. Majdan Sopocki - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny.
M. i GM. SZCZEBRZESZYN
126. Szczebrzeszyn - cmentarz przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
127. Szczebrzeszyn - rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny.
GM. TARNAWATKA
128. Pańków - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
129. Tarnawatka - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
130. Wieprzów - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny. M. i GM. TARNIGRÓD
131. Luchów Górny - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
132. Różaniec - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
133. Tarnogród - rzymskokatolicki, d. także greckokatolicki, czynny
134. Tarnogród - rzymskokatolicki i prawosławny, d. także greckokatolicki, czynny.
GM. TELATYN
135. Dutrów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
136. Łykoszyn - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
137. Nowosiółki - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
138. Posadów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
139. Poturzyn - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
140. Radków - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
141. Telatyn - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
142. Wasylów - "stary" prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
143. Żulice - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny.
GM. TERESZPOL
144. Tereszpol - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny.
M. TOMASZÓW LUBELSKI
145. cmentarz rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny.
GM. TOMASZÓW LUBELSKI
146. Podhorce - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
147. Przeorsk - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
148. Szarowola - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
149. Typin - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
GM. TRZESZCZANY
150. Mołodiatycze - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
151. Nieledew - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
GM. TUROBIN
152. Turobin - rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny.
GM. TYSZOWCE
153. Czartowiec - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
154. Klątwy - greckokatolicki, nieczynny
155. Mikulin - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
156. Perespa - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
157. Tyszowce - rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny,
GM. UCHANIE
158. Chyżowice - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
159. Jarosławie - greckokatolicki, zachowany szczątkowo
160. Teratyn - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
161. Uchanie - rzymskokatolicki, d. także prawosławny i greckokatolicki, czynny
GM. ULHÓWEK
162. Budynin - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
163. Budynin - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
164. Dyniska - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, i greckokatolicki, czynny czynny
165. Hubinek - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
166. Korczmin - rzymskokatolicki,d. greckokatolicki, czynny
167. Krzewica - greckokatolicki, nieczynny
168. Machnówek - rzymskokatolicki, d. także greckokatolicki, czynny
169. Oserdów - greckokatolicki, nieczynny
170. Rzeczycz - greckokatolicki, nieczynny
171. Rzeplin - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
172. Szczepiatyn - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny
173. Tarnoszyn - greckokatolicki, nieczynny
174. Ulhówek - greckokatolicki, nieczynny
175. Wasylów - greckokatolicki, zachowany szczątkowo
176. Wasylów - rzymskokatolicki, d. greckokatolicki, czynny.
GM. WERBKOWICE
177. Dobromierzyce - prawosławny,d. greckokatolicki, nieczynny
178. Gozdów - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny
179. Honiatycze - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny
180. Peresołowice - d. cmentarz przycerkiewny, a także grzebalny, greckokatolicki, nieczynny
181. Podhorce - cmentarz przykościelny, d. przycerkiewny, a także grzebalny, nieczynny
182. Sahryń - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, nieczynny
183. Werbkowice - prawosławny, d. greckokatolicki, nieczynny.
M. ZAMOŚĆ
184. Lipsko Polesie - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, nieczynny.
GM. ZWIERZYNIEC
185. Kosobudy - rzymskokatolicki, d. prawosławny
186. Topólcza - rzymskokatolicki, d. prawosławny i greckokatolicki, czynny.





kontakt: Danuta Kawałko | design by Piotr Borowiec
góra stronymapa strony