Pomin nawigacje

Kaplice na źródłach (1)


     Od niepamiętnych czasów wiara ludzi wiąże nadprzyrodzone zjawiska z wodą. Źródła wytryskują w miejscach objawień, ale także objawienia mają miejsca przy źródłach wody. Konsekwencją takich wydarzeń bywają fundacje figur, kaplic i kościołów. Wiele sanktuariów, tj. miejsc uświęconych obecnością Boga lub świętych - zlokalizowanych jest przy źródłach. Do miejsc tych, kierując się pobożnością, pielgrzymują wierni z nadzieją, że modlitwy tam odmówione mają szczególną moc dokonywania nawróceń czy uzdrowień.
     W granicach Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej miejsca kultu związane z wodą znane są od wieków. Mieli je katolicy obydwu obrządków oraz prawosławni. Pobożność ludu szukającego Bożej pomocy nasilała się w chwilach trudnych. Do takich należał wiek XVII, który był czasem licznych nawałnic wojennych, które przechodziły przez kraj. Wyprawy Tatarów na ziemie południowo-wschodniej Polski, powstanie Kozaków przeciwko Rzeczpospolitej pod wodzą Bohdana Chmielnickiego, potop szwedzki - siały grozę wśród miejscowej ludności. Ludzie często kryli się po lasach przed obcymi wojskami. Rosła trwoga. W tym czasie obserwuje się powstanie wielu miejsc kultu, związanych z objawieniami przy źródłach. Objawienia miały także miejsce w wiekach późniejszych.
     W miejscach kultu związanych ze źródłami wierni oddają cześć Matce Bożej i świętym. Niejednokrotnie kustoszami kultu w kaplicach na źródłach były lub nadal są zakony. Mniszki prawosławne, a wcześniej mnisi opiekowali się ikoną Matki Bożej Turkowickiej. Franciszkanie konwentualni mają staranie o kaplicę w Nowinach Horynieckich, a w ubiegłych wiekach o parafię św. Marii Magdaleny w Puszczy Solskiej i św. Stanisława bp. w Górecku Kościelnym. Bernardyni są od XVII w. w radecznickim sanktuarium św. Antoniego Padewskiego (z krótką przerwą w czasach zaborów). Miejscem kultu św. Wojciecha bp. w Tomaszowie, w latach 1727-84, opiekowali się trynitarze. Z działalnością reformatów miał d. związek kult św. Mikołaja bp. w Kolonii Kryłów. Matki Bożej Krasnobrodzkiej przez 200 lat strzegli dominikanie. Dzięki lwowskim siostrom Benedyktynkom od Adoracji Najświętszego Sakramentu pojawił się kult św. Anny w Wasylowie Wielkim.


        Kaplica nad źródłem w Turkowicach

     Źródło z cudowną wodą w Turkowicach związane jest z prawosławnym kultem Matki Bożej Turkowickiej. Ma swoją legendę wiążącą je z przewożeniem ikony Czarnej Madonny z Bełza na Jasną Górę. Jak głosi legenda, w 1382 r. książę Władysław Opolczyk wioząc ikonę Czarnej Madonny z Bełza na Śląsk zatrzymał się na odpoczynek w Turkowicach. Nazajutrz po odjeździe księcia miejsce spoczynku ikony zazieleniło się trawą i zostało oświetlone blaskiem. W miejscu gdzie "nocował" obraz wytrysnęła krynica, a woda z niej - wg podań, miała moc uzdrawiającą. Fakt uznany został za cudowny. Wkrótce wybudowano tu kaplicę, w której umieszczono kopię ikony, wzorowaną na wizerunku Czarnej Madonny. Na przełomie XIV i XV wieku w Turkowicach powstał męski monaster. Mnisi opiekowali się miejscem kultu Bogarodzicy do czasu zamknięcia monasteru w 1789 r. Do sanktuarium pielgrzymowali wierni z Ziemi Chełmskiej i Rusi.
     Z czasem źródło wyschło i zostało zapomniane. W 1903 r. z inicjatywy lubelskiego biskupa prawosławnego Germana, utworzono w Turkowicach filię żeńskiego monasteru z Radecznicy. Do nowo konsekrowanej cerkwi, w 1906 r. przeniesiono ikonę Matki Bożej Turkowickiej. Mniszki wraz ze świętą ikoną opuściły monaster w 1915 r. Ikona prawdopodobnie do 1941 r. znajdowała się w Kodniu pod Żytomierzem, zaś w Turkowicach była jej wierna kopia, którą po rewolucji wykonał Ziń z Hrubieszowa.
     W okresie międzywojennym w d. monasterze mieściły się szkoły państwowe. Drewnianą cerkiew rekoncyliowano (1919 r.) na kościół rzymskokatolicki (świątynia pełniła rolę filialnego kościoła jeszcze kilka lat po II wojnie światowej, a w 1981 r. przeniesiona została do Żernik). Uroczystości ku czci ikony Matki Bożej Turkowickiej kilkakrotnie odbyły się w Turkowicach w okresie międzywojennym. Największe, z udziałem kilku tysięcy wiernych, miały miejsce w 1929 r. oraz w latach 1933-36.
     Dawny zespół monasteru w okresie powojennym użytkuje szkoła rolnicza. W 1981 r., w prawosławnej kapliczce znajdującej się na dziedzińcu Zespołu Szkół Rolniczych, odnaleziono dwie ikony. Jedna z nich okazała się wierną kopią słynnej ikony turkowickiej. 15 lipca 1981 r. przeniesiono ją do cerkwi św. Mikołaja w Tomaszowie Lubelskim, a wiosną 1990 r. do Monasteru św. Onufrego w Jabłecznej, gdzie w pierwszą niedzielę po 2/15 lipca (poprzednio 2/15 lipca) jest obchodzone Święto Turkowickiej Ikony Matki Bożej.
     Źródło w Turkowicach ponownie przypomniane zostało w ostatnim czasie (pierwotne istniało w innym miejscu). Od kilku lat odbywają się tu doroczne uroczystości związane z kultem ikony Matki Bożej Turkowickiej (15lipca). Poprzedzają je nieszpory w wigilię święta oraz w dzień odpustu Święta Liturgia w cerkwi hrubieszowskiej. Następnie wierni udają się do Turkowic. Tam, od krzyża upamiętniającego istnienie monasteru, przechodzi do źródła procesja, gdzie ma miejsce poświęcenie wody, którą wierni zabierają do domów. Procesja wraca od źródła pod krzyż i kończy się uroczystym nabożeństwem dziękczynnym. W uroczystościach bierze udział od 400 do 800 wiernych, którzy zjeżdżają z Lubelszczyzny, Podlasia, Białostocczyzny, ale także z Lwowszczyzny i Wołynia. Zawsze uczestniczy w nich biskup.
     W miejscu kultu wybudowana została drewniana kaplica. Jest w niej źródło (w obudowanej studni) oraz kapliczki szafkowe (wcześniej wisiały na pobliskich drzewach), w których wierni zostawiają wota (gipsowe figurki Matki Bożej, krzyże, obrazki i różańce).


        Dawne sanktuarium maryjne w Radkowie

     W miejscowości Białystok PGR znajduje się miejsce związane z kultem Matki Bożej. Do II wojny znane było jako greckokatolickie sanktuarium maryjne w Radkowie. Nieznany jest czas jego powstania. Przekazywana tradycja mówi, że pasącym owce pasterzom ukazała się Matka Boża. Wydarzenie to spowodowało, że na miejscu objawienia, poza wsią - nad źródłem, ustawiono drewnianą kaplicę cerkiewną poświęconą Bogarodzicy. Wodzie ze źródła przypisywano właściwości uzdrawiające. Przy kaplicy była kalwaria z XIV stacjami Drogi Krzyżowej, usytuowanymi przy dróżkach. Obrazki Męki Pańskiej znajdowały się w drewnianych kapliczkach krytych blachą.
     Sanktuarium uchodziło za niezwykle popularne w okolicy w wieku XIX. Jeszcze do II wojny przybywali tu liczni pątnicy - grekokatolicy i łacinnicy (także z okolic Lwowa) na doroczne odpusty. Główne uroczystości odpustowe miały miejsce w dziewiąty piątek po Wielkanocy. Prawdopodobnie związane były z tzw. Dniami Krzyżowymi, podczas których zanoszono modlitwy o urodzaj oraz zachowanie plonów i ludzi od klęsk żywiołowych. Wg przekazywanych relacji świadków tamtych wydarzeń odpusty trwały około tygodnia. Po dróżkach kalwarii odbywały się procesje. Do sanktuarium przywożono chorych, których obmywano wodą ze źródła. Miały tu miejsce uzdrowienia.
     Kaplicę rozebrano po II wojnie światowej, a kult został zaniechany na długie lata. Ożywił się ponownie w latach 90. ubiegłego wieku. Nad źródełkiem ustawiona została niewielka kapliczka, do której pielgrzymują wierni obrządku wschodniego, głównie z terenu Ukrainy (z okolic Waręża), ale także z dalekiej Kanady.


        Kapliczka nad źródłem w Sławęcinie

     U podnóża wzgórz Stanisławki w miejscowości Sławęcin znajduje się źródło. D. istniał tu znany ośrodek pielgrzymkowy, maryjne sanktuarium greckokatolickie, z czasem zamienione na prawosławne. Na doroczne uroczystości odpustowe Matki Bożej Jagodnej (2 lipca), przybywały tu liczne pielgrzymki z okolicznych terenów. Odpusty gromadziły zarówno prawosławnych jak i katolików, którzy żyli zgodnie, związani więzami pokrewieństwa. Woda ze źródła miała niezwykłe właściwości, a przybywający do sanktuarium chorzy doznawali uzdrowień.
     Wg XIX-wiecznych przekazów w 1882 r. nad cudownym źródłem miała ukazać się ikona Matki Bożej. Fakt ten zdecydował, że dwa lata później w miejscu objawienia wybudowano drewnianą kaplicę na rzucie krzyża. Ponieważ teren wokół źródła był błotnisty, kaplicę postawiono na dębowych palach. Ikona Matki Bożej ukazywała się wiernym kilkakrotnie. W 1886 r. prawosławny biskup lubelski Fławjan poświęcił kaplicę i wkrótce została włączona jako cerkiew filialna do parafii Opieki Matki Bożej w Łaziskach. Obsługiwali ją wówczas księża prawosławni z Łazisk. Kaplica została rozebrana w 1938 r. Na miejscu pozostały jedynie dębowe pale wbite w bagno.
     Przed kilkoma laty Krzysztof Wróblewski z Sitna zakupił łąkę, na której znajduje się źródło, urządził obok staw oraz ustawił kapliczkę z płaskorzeźbą Matki Bożej, wykonaną przez jego ojca. Miejsce zostało poświęcone przez biskupa Jana Śrutwę 6 sierpnia 2001 r. Obecnie miejsce d. sanktuarium maryjnego otoczone jest kultem miejscowym. Dużym zainteresowaniem cieszy się woda ze źródła.


        Kaplica Matki Bożej w Nowinach Horynieckich

     Dawna tradycja łączy kaplicę w Nowinach Horynieckich z objawieniami Matki Bożej. Dzieciom pasącym krowy nad rzeką Słotwiną ukazała się piękna Pani w białych szatach i zachęcała je do modlitwy, która miała być orężem przed nawałnicą wojenną. Spisane kroniki odnotowały objawienia 12 czerwca, 2 sierpnia i 8 września 1636 r. W ich miejscu wytrysnęło źródełko, a ludzie ustawili tu krzyż. Z czasem krzyż zastąpiono drewnianą figurą Matki Bożej, wykonaną przez miejscowego rzeźbiarza. Jej wygląd sugeruje, że pochodzi z poł. XVIII w.
     Do kaplicy ze słynącą łaskami figurą Matki Bożej oraz cudownego źródełka z wodą, która leczy wszelkie dolegliwości (wśród nich choroby oczu) przybywały pielgrzymki i procesje. Świadectwa doznawanych łask spisywano w księgach. Pątnicy składali tu liczne wota. Miejsce kultu Matki Bożej w Nowinach Horynieckich gromadziło wiernych obydwu obrządków. W latach 60. XIX w. wybudowano w miejscu objawień niewielką kaplicę z kamienia, którą w 1896 r. zastąpiono nową - drewnianą. Kaplicę poświęcono 16 maja 1898 r., a franciszkanie z pobliskiego Horyńca otrzymali zgodę na odprawianie w niej Mszy św. Z czasem franciszkanie nabyli teren wokół kaplicy oraz wzgórze porośnięte lasem. Mógł on pomieścić nawet kilka tysięcy pielgrzymów. Drewnianą kaplicę z figurą Matki Bożej powiększono w 1979 r. Obecnie znajdują się w niej: słynąca łaskami figura Matki Bożej, dwa obrazy upamiętniające objawienia Matki Bożej oraz pobyt św. Brata Alberta Chmielowskiego i bł. Siostry Bernardyny Marii Jabłońskiej w Horyńcu, ocembrowane źródło. Obok kaplicy powstał ołtarz polowy. W ostatnich latach sanktuarium wzbogaciło się o 2 kolejne kapliczki: św. Antoniego Padewskiego i św. Franciszka z Asyżu.
     Największe uroczystości w kaplicy nad źródłem mają miejsce w wigilię odpustu św. Antoniego Padewskiego. Zwyczaj ten sięga wieku XIX. Po nieszporach w horynieckim kościele wyrusza procesja do kaplicy w Nowinach. Podczas procesji wierni śpiewają pieśni maryjne. W kaplicy odmawiana jest Litania Loretańska, zgromadzeni słuchają kazania, po którym kapłan święci wodę w źródle wewnątrz kaplicy. Wodę tę wierni zanoszą do domów. Procesje takie odbywały się d. także w święta maryjne.


        Sanktuarium Matki Bożej Krasnobrodzkiej

     Historia sanktuarium maryjnego w Krasnobrodzie sięga XVII w. i wiąże się z objawieniem Matki Bożej mieszkańcowi wsi Szarowola. Dręczonemu opętaniem Jakubowi Ruszczykowi ukazała się Matka Boża, która poleciła wystawić figurę na chwałę Chrystusa, obiecując w zamian uwolnienie od opętania. Miało to miejsce 5 sierpnia 1640 r., w borze pod Krasnobrodem. Obdarzony łaską zdrowia Jakub, w dowód wdzięczności wystawił figurę w miejscu objawienia. Wkrótce miejsce stało się powszechnie odwiedzanym przez wiernych. Pątnicy, przybywając po uzdrowienie zostawiali przy figurze wota i obrazki.
     Jesienią 1648 r., wojska Bohdana Chmielnickiego w pochodzie na zamojską twierdzę, zdewastowały miejsce objawienia. Zniszczeniu uległa figura, wycięto pobliskie drzewa, zrabowano cenniejsze wota, a inne zniszczono. Wiosną 1649 r. miejscowa ludność w pośniegowym błocie znalazła mały obrazek, przedstawiający Matkę Bożą adorującą Dziecię Jezus. Obrazek, pomimo że przeleżał od jesieni do wiosny w błocie, zachował swoją świeżość co wierni uznali za fakt nadzwyczajny. Otoczono go czcią i kultem. W latach 1648-64, w miejscu objawień z fundacji Katarzyny z Ostrogskich Zamoyskiej powstał drewniany kościółek, w którym umieszczono cudowny obrazek. Do opieki nad miejscem objawień, Jan Sobiepan Zamoyski sprowadził dominikanów, którzy byli kustoszami kultu Matki Bożej w Krasnobrodzie w latach 1664-1864. Drewniany kościółek w 1673 r. został spalony przez Tatarów. Uratowany z pożaru obrazek przeniesiono wówczas do kościoła ormiańskiego w Zamościu. W roku 1680 łaski uzdrowienia za sprawą cudownego obrazka doznała Maria Kazimiera - żona króla Jana III Sobieskiego. Jako wotum wdzięczności wystawiła murowany kościół (1690-99), a nieco później klasztor. Cudowny obrazek Matki Bożej Krasnobrodzkiej został umieszczony w ołtarzu głównym kościoła.
     Sanktuarium maryjne w Krasnobrodzie stało się miejscem odwiedzanym przez licznych pątników, którzy doznawali tu łask uzdrowienia. Prawdziwość objawień i kultu cudami słynącego obrazka w XVII wieku potwierdzały komisje kościelne, protokoły wizytacji biskupich i dokumenty fundacyjne kościoła. Podczas wojny północnej w 1703 r. obrazek przechowywano w Zamościu. W czasie oblężenia obnoszono go po murach miejskich niczym Jasnogórski obraz podczas potopu szwedzkiego.
     Liczba pielgrzymek zmalała w czasach rozbiorów. Kult ożywił się po uzyskaniu niepodległości w 1918 r. Podczas II wojny cudowny obraz był ukrywany we dworze Kazimierza Fudakowskiego. Dynamiczny rozwój kultu Matki Bożej Krasnobrodzkiej nastąpił po II wojnie. Dnia 4 lipca 1965 roku bp lubelski Piotr Kałwa dokonał, na prawie papieskim, koronacji cudownego obrazka wraz z jego powiększoną kopią.
     Krasnobrodzki obrazek Matki Bożej jest litograficzną odbitką (9x14 cm) na papierze mszalnym. Wykonany został w poł. XVII w. w nieznanej drukarni. Przedstawia Maryję adorującą Dzieciątko, spoczywające u Jej stóp. Dzieciątko wyciąga rękę w kierunku Maryi w geście błogosławieństwa. Scena adoracji umieszczona została w różanym ogrodzie. Na obrazku widnieje gołębica - symbol Ducha Świętego. Całość otacza wieniec ze stylizowanych kwiatów i łaciński napis, który w przekładzie brzmi: "Dziecię piękniejsze od słońca. Dziewica jak słońce jaśniejąca. Oglądajcie na niebie i na ziemi Boga".
     Obrazek umieszczony jest w srebrnej ramce, którą wieńczą aniołki trzymające koronę. Jest on reminiscencją obrazu, włoskiego malarza Francesco Raiboliniego (1430-1518) z Bolonii, znajdującego się w Pinakotece Monachijskiej. Scena Maryi i Dzieciątka na tle gaju różanego bliska była zakonowi dominikanów, który upowszechniał nabożeństwo do Matki Bożej Różańcowej. Cudowny obrazek jest zamieszczony w swej powiększonej kopii, którą wykonał krakowski malarz prof. Tadeusz Korpal (1964 r.).
     Sanktuarium Matki Bożej Krasnobrodzkiej jest głównym sanktuarium Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej. Ku czci Matki Bożej są tu doroczne odpusty: 2 lipca (Matki Bożej Jagodnej), 15 sierpnia (Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny), w I niedzielę października (Matki Bożej Różańcowej). Główne uroczystości odpustowe przypadają na święto Matki Bożej Jagodnej. W wigilię odpustu do kaplicy "na wodzie" odbywa się nocna procesja różańcowa oraz pasterka maryjna w miejscu objawień. W każdą sobotę odprawiane są maryjne nabożeństwa z zanoszonymi prośbami i podziękowaniami.
     W sanktuarium znajdują się historyczne i aktualne księgi łask otrzymanych za pośrednictwem Matki Bożej Krasnobrodzkiej. Do sanktuarium przybywają zorganizowane pielgrzymki autokarowe i piesze z terenu diecezji (chorych, ministrantów, dzieci w ramach "białego tygodnia", gimnazjalistów przed bierzmowaniem, maturzystów, parafian), a także z całej Polski oraz pielgrzymi indywidualni. Miejsce to odwiedza każdego roku ok. 200 tysięcy pątników.
     W miejscu objawień stoi XIX-wieczna kaplica zwana kaplicą "na wodzie" lub "kaplicą objawień". Wybijają pod nią liczne źródła, z których woda zasila rzekę Wieprz. Woda ta przez wierzących uznawana jest za uzdrawiającą. W kaplicy znajdują się kopie cudownego obrazu Matki Bożej Krasnobrodzkiej. Do kaplicy "na wodzie" prowadzi Aleja Najświętszej Marii Panny, przy której usytuowane są kaplice: św. Onufrego, Anny i Antoniego. Obok kaplicy znajdują się kamienne Stacje Różańcowe oraz figura przedstawiająca objawienie Matki Bożej Jakubowi Ruszczykowi (wyk. Andrzej Gontarz w 1993 r.).


        Kaplica nad źródłem w Hrubieszowie

     Na przedmieściu Hrubieszowa zwanym Teresówka, na skraju łąk i zachodniego zbocza Tatarskiej Góry, znajduje się kaplica ze źródłem. Prawdopodobnie tradycja lokowania w tym miejscu kapliczki sięga XVII w., co podaje zamieszczona na krzyżu tablica z 2000 r.: "Wotum za rozgromienie Tatarów/ przez króla/ Jana III Sobieskiego w roku 1672./ Niemy świadek/ zbrodni hitlerowskich./ Woda ze źródła uznawana/ za cudowną i leczniczą/ związana z kultem objawienia/ Matki Boskiej Bolesnej".
     W d. czasach kapliczka znana była jako miejsce pielgrzymek wiernych z okolicznych stron, także z Wołynia. Obecną kaplicę ufundowały siostry Kozielewicz z Teresówki. Znajduje się w niej obraz Matki Bożej Bolesnej (umieszczony w ołtarzu). Jednak szczególną wartością tego miejsca jest obraz Matki Bożej z Lourdes (umieszczony w niewielkim ołtarzyku). Wg przekazywanej tradycji wizerunek ten przywieziono z kościoła na Wołyniu (nie wiadomo którego), w odległych czasach. Ponadto w kaplicy są kopie współczesne obrazów (Matki Bożej Częstochowskiej, Najświętszego Serca Jezusowego, św. Jana Chrzciciela), niewielkie figurki świętych, drewniane krzyżyki i wizerunki Chrystusa Ukrzyżowanego. Przy Południowej ścianie kaplicy znajduje się źródełko, ujęte kręgami betonowymi.
     Obecnie miejsce ma znaczenie lokalne. W kaplicy modlą się wierni z Pobereżan i Teresówki (przedmieść Hrubieszowa) podczas majówek. Przy kaplicy zatrzymują się pątnicy, którzy pielgrzymują z Hrubieszowa do Krasnobrodu. Odprawiana jest tu doroczna Msza św. kończąca obchód poświęcenia pól.


        Kaplica Matki Bożej Kryńskiej w Kotorowie

     W miejscowości Kotorów, na skraju lasu, w miejscu zwanym uroczysko "Krynki" znajduje się kaplica nad źródłem. Wg przekazywanego podania, miała tu chronić się miejscowa ludność podczas napadów tatarskich, a kaplicę miał wznieść dziedzic sąsiedniej wsi (nie wiadomo jednak której).
     Obecna kaplica wybudowana została w 1863 r., o czym świadczy data na drzwiach i narożnym słupie. Kaplicę remontowano w 1911 r. i w latach 90. ubiegłego wieku. Znajduje się w niej drewniana figura Matki Bożej z Dzieciątkiem (d. umieszczona była w ołtarzyku z figurkami adorujących aniołków). Miejscowi nazywają ją Matką Bożą Kryńską lub Krynecką, od miejsca lokalizacji kaplicy na źródle czyli krynicy. Spod wschodniej ściany kaplicy wypływa źródełko (ob. obudowane betonowymi kręgami), z którego woda uznawana jest za cudowną, posiadającą właściwości lecznicze.
     Do kaplicy nad źródłem przybywają pielgrzymi oraz turyści, nawet z dalekich stron. Najwięcej wiernych gromadzi uroczystość odpustowa, przypadająca w trzecią niedzielę maja. Wówczas w kaplicy odprawiana jest Msza święta. Pątnicy zostawiają w kaplicy wota (gipsowe figurki, obrazki, różańce, koraliki).


        Kaplica Matki Bożej Sokalskiej i św. Mikołaja bp. w Siedliskach

     U źródeł rzeki Prutnik w Siedliskach, znajduje się drewniana kaplica "na wodzie". Kapliczka stała w tym miejscu już w k. XVIII w. Wg przekazu ustnego pasterzowi pasającemu owce na pobliskim pagórku, ukazała się postać Matki Bożej. Przestraszony pasterz, nieopatrznie uderzył postać trzymanym w ręku batem, co spowodowało, że rozpłynęła się ona w nurcie rzeki. Mieszkańcy wsi, aby przebłagać Matkę Bożą za czyn pasterza, ustawili w miejscu objawienia kapliczkę. W jej wnętrzu znalazł się obraz Matki Bożej, sporządzony według opisu pasterza. Jak się później okazało wizerunek ten był identyczny z obrazem Matki Bożej z pobliskiego Sokala.
     Z czasem do kapliczki w Siedliskach zaczęli przybywać pielgrzymi, aby skosztować wody, mającej od pamiętnego zdarzenia właściwości uzdrawiające. O uzdrowieniach świadczyć miały znajdujące się na ścianach kapliczki liczne wota, a nawet kule, które pozostawiali tam chromi po odzyskaniu władzy w nogach.
     W latach 20. XX w., z powodu złego stanu kapliczkę rozebrano i zastąpiono nową, którą wybudowali stolarze Teodor Fedus i Paweł Pańczak. Wówczas zaginął obraz Matki Bożej Sokalskiej, a do kaplicy przeniesiono z cerkwi ikonę procesyjną (XVIII w.?), dwustronnie malowaną, z przedstawieniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny oraz wizerunkiem św. Mikołaja, która znajduje się tu do dziś.
     Dnia 6 czerwca 2003 r., w stulecie fundacji kościoła rzymskokatolickiego w Siedliskach, dla upamiętnienia objawienia Matki Bożej, mieszkańcy Siedlisk ufundowali figurę Matki Bożej Sokalskiej. Figura ustawiona została przy kaplicy "na wodzie". Obok, na kamiennej tablicy, zamieszczono treść przekazywanej tradycji. Woda przy kapliczce, wg tej tradycji, ma właściwości uzdrawiające, szczególnie 22 maja, kiedy to miało miejsce objawienie. W tym samym czasie Kościół greckokatolicki oddaje cześć św. Mikołajowi Cudotwórcy arcybiskupowi Myr Licejskich (na pamiątkę przeniesienia relikwii św. Mikołaja z Myr Licyjskich do włoskiego miasta Bari w 1082 r.). Przy kaplicy w Siedliskach 22 maja odprawiane są nabożeństwa wiernych dwóch obrządków: greckokatolickiego i rzymskokatolickiego.


        Kołaicha - kaplica św. Jana Nepomucena d. Matki Bożej

     W miejscowości Kołaicha, znajduje się kaplica nad źródłem. Wg XIX-wiecznych publikacji drewniana kaplica nosiła wezwanie Najświętszej Maryi Panny i wybudowana została w 1847 r. Był w niej ołtarzyk, ze starą kopią obrazu Matki Bożej Częstochowskiej. W przedsionku kaplicy stała figura św. Jana Nepomucena (z poł. XIX w.). Obok kaplicy znajdowały się dwie mniejsze kapliczki drewniane, które z czasem uległy zniszczeniu.
     Nie zachowały się żadne przekazy na temat kultu tego miejsca. Nieznane są losy obrazu Matki Bożej z kaplicy. Być może przeniesiony został do którejś z okolicznych świątyń. W latach międzywojennych w kaplicy była jedynie figura św. Jana Nepomucena.
     Po II wojnie światowej kaplica chyliła się ku upadkowi i została rozebrana w 1950 r. Staraniem ks. Piotra Sadowskiego w jej miejscu wzniesiono nową kaplicę - murowaną. Umieszczono w niej ocalałą figurę św. Jana Nepomucena.
     Obecnie kaplica jest utrzymywana staraniem parafii. Źródło jest nadal czynne i otaczane przez wiernych szacunkiem.


        Kaplica z wizerunkiem Matki Bożej Leżajskiej w Józefowie

     Przy źródle rzeki Nepryszki w Józefowie znajduje się murowana kaplica z kopią obrazu Matki Bożej Leżajskiej. Kaplica wybudowana została w wieku XIX. Po drugiej stronie drogi stała niegdyś cerkiew unicka. Nie wiadomo kiedy i w jakich okolicznościach znalazł się w kaplicy obraz Matki Bożej Leżajskiej, ani jak przejawiał się tu kult w przeszłości. Obecnie w kaplicy odbywają się nabożeństwa majowe ku czci Matki Bożej.


        Grota Matki Bożej z Lourdes w Jezierni

     W Jezierni znajduje się grota z figurą Matki Bożej. Zlokalizowana jest nad źródłem, w centrum wsi, ok. 150 m na zachód od kościoła.
     Historia tego miejsca sięga II wojny światowej. Wysiedleni na początku wojny mieszkańcy Jezierni zaczęli powracać do swoich domostw. Ich obejścia były zniszczone. Miejscowość od dłuższego czasu trapiła straszliwa susza. Ludzie zastanawiali się, czy zatrzymać się tu na stałe, czy też szukać innego miejsca. Zanosili do Boga modlitwy o pomoc w podjęciu decyzji i prośby o przerwanie suszy. Niespodziewanie, 2 lutego 1943 r., w święto Matki Bożej Gromnicznej, w centrum wsi wytrysnęło źródło. Było ono na tyle silne, że dało początek rzeczce Źrenicy. Wydarzenie umocniło wiarę mieszkańców w Boską moc i orędownictwo Maryi, a miejsce stało się dla nich niemalże świętością. Pieczołowicie o nie dbano i strzeżono go. Tak było do lat 70., później źródło zarosło i stało się miejscowym śmietniskiem.
     W 2000 r. erygowano w Jezierni parafię. Wówczas, chcąc podziękować Matce Bożej za opiekę nad wioską, postanowiono teren wokół źródła uporządkować. Nad źródłem wybudowano grotę Matki Bożej na wzór Lourdes. Dnia 25 maja 2001 r. bp Mariusz Leszczyński poświęcił Grotę Matki Bożej i tablicę kardynała Stefana Wyszyńskiego, upamiętniającą jego pobyt w Jezierni jako biskupa lubelskiego w 1948 r. Grota Matki Bożej nad źródłem i założony przy niej Park Kardynała Wyszyńskiego w Jezierni znalazły się na szlaku pielgrzymkowym Roztocza. Miejsce odwiedzają pielgrzymki zorganizowane oraz indywidualni pątnicy. W majowe niedziele i święta odprawiane są tu Msze święte oraz nabożeństwa.


        Wybrana literatura:

1. Aktualne informacje o kulcie pochodzą z parafii, na terenie których znajdują się kaplice.
2. ks. Derdziuk A. OFMCap, Kaplica nad źródłem w Sławęcinie (mat. nie drukowany).
3. Górak J., Kryłów. Forteca przeciw Scytom, Lublin 2001.
4. Katalog zabytków sztuki w Polsce, IS PAN, T. 8: Z. 3, Powiat biłgorajski, Warszawa 1960; Z. 6, Powiat hrubieszowski, Warszawa 1964; Z. 17, Tomaszów Lubelski i okolice, Warszawa 1982.
5. ks. Kawala T., Sanktuarium Maryjne w Krasnobrodzie. Informator, Lublin 1984.
6. Kawałko D., Radecznickie kaplice, "Zamojski Kwartalnik Kulturalny" nr 1-2 z 1999 r.
7. Kościński M., Zabytki sakralne w Krasnobrodzie, Lublin 1996.
8. Kryszczuk E., Historia Turkowic w: Rocznik Hrubieszowski, t. 2/2002.
9. bp Leszczyński M., Kaplica Matki Bożej w Nowinach Horynieckich, Zamość 2001.
10. ks. Marszalec R., Sanktuarium Maryjne w Krasnobrodzie, Krasnobród 1993.
11. ks. Mikulski W., Park kardynała Wyszyńskiegi i grota Matki Bożej w Jezierni, "Niedziela" edycja zamojska nr 49/2001.
12. Modlitwy nabożne do najświętszej Maryi Panny w Tomaszowskim Obrazie Cudami słynącej, Lublin 1862 r., reprint Tomaszów 2005.
13. Niedźwiedź E., Miejsca kultu na terenie diecezji zamojsko - lubaczowskiej (ROSiOŚK Lublin 2000, maszynopis).
14. Niedźwiedź J., Leksykon historyczny miejscowości dawnego województwa zamojskiego, Zamość 2003.
15. Petera J.: Cudowne źródła, "Twórczość Ludowa" 1996, R. 11, nr 2; Hrubieszowskie kaplice kryniczne i źródła, "Zamojski Kwartalnik Kulturalny" nr 2-3 z 1997 r.
16. ks. Pikula A., 350-lecie objawień św. Stanisława biskupa i męczennika w Górecku Kościelnym, 1998.
17. Pizun Z., Lewko M., Z dziejów parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Siedliskach, Siedliska 2003.
18. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich 1880-1904, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, wyciąg haseł dla województwa lubelskiego.
19. ks. Zahajkiewicz M. T., Diecezja Lubelska. Informator historyczny i administracyjny, Lublin 1985.
20. ks. Zaleski W. SDB, Święci na każdy dzień, Warszawa 1998.
21. http://www.zamosc.opoka.org.pl
22. http://www.bernardyni.ofm.pl/klasztor/radecznica/historia.htm
23. http://www.bilgoraj.lbl.pl
24. http://www.lublin.cerkiew.pl/ikony_mb/turkowicka.html
25. http://www.hrubieszow.pl
26. http://www.miasto.hrubieszow.pl
27. http://www.zamosc.pl/gmina/turystyka/tresc3.html





kontakt: Danuta Kawałko | design by Piotr Borowiec
góra stronymapa strony